Rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD): Dấu hiệu và cách điều trị

Rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD) là tình trạng xảy ra phổ biến trong vòng một tháng sau khi trải qua một sự kiện đau buồn. Rối loạn này mặc dù chỉ là tạm thời nhưng nếu không có sự kiểm soát tốt thì vẫn để lại rất nhiều ảnh hưởng xấu. Đặc biệt là làm tăng nguy cơ phát triển rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD).

Rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD) là gì?

Rối loạn căng thẳng cấp tính là một tình trạng tâm lý do trải qua một sự kiện đau buồn. Sự kiện đau buồn này có thể đã trực tiếp xảy ra với bạn, chẳng hạn như liên quan đến một vụ tai nạn xe hơi, hoặc bạn có thể đã chứng kiến nó xảy ra với một người bạn thân hoặc thành viên gia đình.

Khoảng từ 14% đến 33% những người trải qua một sự kiện sang chấn nghiêm trọng sẽ phát triển chứng rối loạn căng thẳng cấp tính.

Tình trạng này thường kéo dài trong khoảng một tháng; tuy nhiên, nếu các triệu chứng của nó kéo dài hơn một tháng, nó được phân loại là rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD). Điều này có nghĩa là trong một số trường hợp, rối loạn căng thẳng cấp tính có thể được coi là tiền thân của PTSD. Theo một số ước tính, khoảng một nửa số người được chẩn đoán mắc chứng rối loạn căng thẳng cấp tính có khả năng phát triển PTSD.

Các triệu chứng của rối loạn căng thẳng cấp tính và PTSD rất giống nhau. Cách tốt nhất để phân biệt chúng là quan sát khung thời gian mà các triệu chứng biểu hiện. Trong khi với rối loạn căng thẳng cấp tính, các triệu chứng có thể bắt đầu xuất hiện từ ba ngày đến một tháng sau khi sự kiện đau thương xảy ra, với PTSD, thời gian này lâu hơn.

Các triệu chứng của rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD)

Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần, ấn bản thứ 5 (DSM-5) nói rằng để được chẩn đoán ASD, một người phải có các triệu chứng và hoàn cảnh sau:

tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với một sự kiện đau buồn hoặc tác nhân gây căng thẳng, bao gồm cái chết thực sự hoặc bị đe dọa, thương tích nghiêm trọng hoặc vi phạm tình dục
các triệu chứng xảy ra trong vòng 3 ngày đến 1 tháng kể từ tác nhân gây căng thẳng và kéo dài ít nhất 3 ngày
đau khổ đáng kể ảnh hưởng hoặc làm suy yếu cuộc sống hàng ngày của một người, chẳng hạn như cản trở công việc và các hoạt động xã hội
xác định một sự kiện cụ thể làm nguyên nhân gốc rễ của các triệu chứng, loại trừ các nguyên nhân tiềm ẩn khác như tình trạng thể chất, thuốc hoặc rượu
chín hoặc nhiều hơn các triệu chứng của ASD trên bất kỳ loại nào trong số năm loại sau: sự xâm nhập, tâm trạng tiêu cực, phân ly, sự tránh né, sự kích động

Không thể tự chẩn đoán ASD. Chẩn đoán ASD phải đến từ đánh giá của chuyên gia sức khỏe tâm thần hoặc bác sĩ sức khỏe.

1. Các triệu chứng xâm nhập

Các triệu chứng xâm nhập thường là các sự kiện lặp đi lặp lại, chẳng hạn như ký ức, ác mộng hoặc hồi tưởng.

Chúng có thể nhắc nhở bạn về tác nhân gây căng thẳng sau chấn thương tâm lý. Hoặc chúng có thể khiến bạn cảm thấy như thể bạn đang lặp đi lặp lại sự kiện này, gây ra sự đau khổ tột độ.

Các triệu chứng xâm nhập bao gồm:

ký ức đau buồn về sự kiện đau buồn
những giấc mơ xấu hoặc ác mộng liên quan đến sự kiện
phản ứng phân ly hoặc hồi tưởng như thể sự kiện đang lặp lại
đau khổ tâm lý hoặc sinh lý dữ dội khi tiếp xúc với các dấu hiệu giống hoặc tượng trưng cho sự kiện

Mặc dù mọi người thỉnh thoảng có thể trải qua những suy nghĩ xâm nhập, nhưng những sự kiện này đặc biệt gây khó chịu cho những người bị ASD.

Trải qua những ký ức đau buồn không tự chủ, những cơn ác mộng và hồi tưởng có thể khiến bạn cảm thấy như sự kiện đau buồn đang lặp đi lặp lại. Điều này có thể kích động cảm giác sợ hãi và tuyệt vọng .

Trong một số trường hợp, các dấu hiệu cảm giác khác như âm thanh và hình ảnh tượng trưng hoặc giống với sự kiện đau thương có thể gây ra các triệu chứng xâm nhập. Điều này có thể dẫn đến phản ứng phân ly nơi bạn hoàn toàn mất nhận thức trong thời điểm hiện tại.

2. Tâm trạng tiêu cực

Tâm trạng tiêu cực được đặc trưng bởi sự bất lực dai dẳng để trải nghiệm những cảm xúc tích cực như hạnh phúc. Bạn có thể cảm thấy không có khả năng cảm nhận bất cứ điều gì khác ngoài sợ hãi, tuyệt vọng và buồn bã do sự kiện đau buồn.

Bạn thậm chí có thể cảm thấy tê liệt trước những cảm xúc khác . Bạn có thể trở nên vô cảm. Nói chung, một người có tâm trạng thấp khó thể hiện cảm xúc tích cực và thường trải qua những suy nghĩ tiêu cực.

3. Các triệu chứng phân ly

Các triệu chứng phân ly liên quan đến sự tách rời tạm thời khỏi thực tế. Khi điều này xảy ra, bạn có thể cảm thấy thực tế của mình không có thật.

Các triệu chứng phân ly bao gồm:

cảm giác thực tế về bản thân hoặc môi trường xung quanh bị thay đổi, chẳng hạn như nhìn bản thân từ một góc độ khác
mất trí nhớ hoặc không có khả năng nhớ các khía cạnh quan trọng của sự kiện đau buồn

Ví dụ về phân ly bao gồm phi tiêu chuẩn hóa và phi cá nhân hóa:

Trong quá trình phi tiêu chuẩn hóa, môi trường và môi trường xung quanh bạn có thể có vẻ xa lạ hoặc không thực đối với bạn. Bạn có thể cảm thấy tách rời khỏi thực tế bên ngoài của mình.
Trong quá trình nhân cách hóa, những suy nghĩ và cảm xúc của bạn dường như không có thật đối với bạn và như thể chúng thuộc về người khác. Bạn có thể cảm thấy tách rời khỏi chính mình.

Các triệu chứng phân ly cũng bao gồm chứng hay quên phân ly, mất trí nhớ về sự kiện đau thương. Bạn có thể quên những khía cạnh quan trọng của tác nhân gây căng thẳng. Điều này không phải do các yếu tố khác làm suy giảm trí nhớ, chẳng hạn như chấn thương đầu hoặc sử dụng chất kích thích.

4. Các triệu chứng tránh né

Muốn tránh bất cứ điều gì khiến bạn nhớ về một sự kiện đau buồn là một phản ứng điển hình. Các triệu chứng tránh xảy ra khi bạn cố gắng tránh những tác nhân gây đau buồn khiến bạn nhớ đến tác nhân gây căng thẳng sau chấn thương.

Các triệu chứng cần tránh bao gồm:

tránh những ký ức, suy nghĩ hoặc cảm xúc đau buồn về sự kiện đau buồn
tránh những dấu hiệu bên ngoài liên quan chặt chẽ đến sự kiện đau thương

Ví dụ, bạn có thể muốn tránh vị trí xảy ra sự kiện đau buồn. Những người sống sót sau tai nạn ô tô có thể muốn tránh lái xe qua nơi xảy ra tai nạn. Những người đau buồn về một người thân quá cố có thể tìm cách trốn khỏi nhà hoặc nơi làm việc của họ.

Những tín hiệu bên ngoài này có thể kích động những cảm xúc và cảm giác tiêu cực, vì vậy bạn muốn tránh chúng là điều đương nhiên. Tuy nhiên, điều này có thể gây trở ngại cho cuộc sống hàng ngày của bạn.

5. Các triệu chứng kích thích

Bạn có thể gặp các triệu chứng lo lắng và tăng kích thích với ASD. Những triệu chứng này thay đổi cách bạn phản ứng với một số tình huống nhất định.

Các triệu chứng kích thích bao gồm:

cảm thấy "quan trọng"
rối loạn trong cách ngủ
cáu kỉnh và bộc phát hành vi gây hấn bằng lời nói hoặc thể xác
tinh thần cảnh giác
khó tập trung
một phản ứng giật mình phóng đại

Bạn có thể trở nên nhạy cảm hơn với các mối đe dọa tiềm ẩn hoặc trải qua sự gia tăng các mối đe dọa nhận thức được so với trước khi xảy ra sự kiện đau buồn. Mặc dù khả năng xác định và phản ứng với các mối đe dọa là một phần trong bản năng sinh tồn của bạn, nhưng việc gia tăng cảm giác nguy hiểm này có thể ảnh hưởng đến thói quen của bạn.

Nguyên nhân của rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD)

Rối loạn căng thẳng cấp tính là do trực tiếp trải qua một sự kiện đau buồn hoặc chứng kiến một sự kiện đau buồn. Một số ví dụ về các sự kiện đau buồn có thể gây ra rối loạn căng thẳng cấp tính bao gồm:

Chứng kiến một vụ nổ súng
Có liên quan đến một vụ tai nạn xe hơi
Chiến đấu trong một cuộc chiến tranh
Bị tấn công về thể chất hoặc tình dục
Chứng kiến cái chết đột ngột của người thân hoặc cái chết dữ dội của người lạ
Trải qua một trải nghiệm cận kề cái chết
Sống qua thảm họa thiên nhiên

Nghiên cứu ước tính rằng gần 1/6 số người sống sót sau tai nạn xe hơi có khả năng bị rối loạn căng thẳng cấp tính. Một số yếu tố nguy cơ cũng làm cho một số người có nhiều khả năng bị rối loạn căng thẳng cấp tính. Một số yếu tố rủi ro bao gồm:

Bạn là nữ về mặt sinh học
Sự kiện đau thương rất nghiêm trọng
Có tính cách né tránh
Tiếp xúc với các sự kiện đau buồn khác trong quá khứ
Có tiền sử về tình trạng sức khỏe tâm thần trước khi xảy ra sự kiện đau thương

Điều trị rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD)

Điều trị rối loạn căng thẳng cấp tính thường bao gồm việc sử dụng thuốc và liệu pháp tâm lý. Hai hình thức điều trị này có thể được sử dụng xen kẽ hoặc kết hợp với nhau, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng của bạn.

1. Tâm lý trị liệu

Liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT) là một trong những hình thức trị liệu tâm lý phổ biến nhất được sử dụng cho những người bị rối loạn căng thẳng cấp tính. Nó thường được sử dụng khi một người không còn tiếp xúc với sự kiện đau buồn và đang trải qua một số ổn định trong cuộc sống của họ.

Với CBT, bạn được dạy cách đối phó với những tác động của sự kiện đau buồn và cách tránh những tác nhân gây ra cho bạn. Các loại liệu pháp tâm lý hiệu quả khác bao gồm liệu pháp xử lý nhận thức (CPT) và tiếp xúc kéo dài (PE) .

2. Sử dụng thuốc

Sử dụng thuốc thường không phải là phương pháp điều trị đầu tiên được xem xét khi điều trị chứng rối loạn căng thẳng cấp tính. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nghiêm trọng, nó có thể được sử dụng cùng với liệu pháp tâm lý.

Các loại thuốc thường được kê đơn để điều trị các triệu chứng của rối loạn căng thẳng cấp tính bao gồm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI), benzodiazepines , hydrocortisone và propranolol.

3. Các mẹo tự đối phó

Rối loạn căng thẳng cấp tính là một tình trạng khá đau khổ có thể làm gián đoạn hoạt động hàng ngày của bạn. Trong một số trường hợp, nếu không được điều trị, nó có thể phát triển thành PTSD.

Việc chẩn đoán sớm và tìm cách điều trị ngay lập tức là điều cần thiết để tránh điều này.

Dưới đây là các mẹo khác để giúp bạn đối phó với tình trạng này:

Đừng bỏ bê sức khỏe thể chất của bạn . Hãy nhớ ăn uống điều độ, tập thể dục thường xuyên và ngủ đủ giấc.
Ở cạnh gia đình và những người thân yêu . Điều cần thiết là cảm thấy an toàn sau khi một sự kiện đau buồn xảy ra.

Rối loạn căng thẳng cấp tính là một tình trạng ngắn hạn. Điều này có nghĩa là với việc điều trị thích hợp, bạn có thể bắt đầu cảm thấy giảm nhẹ các triệu chứng của mình. Một số người thậm chí có thể tự phục hồi. Tuy nhiên, bạn nên tìm cách điều trị khi nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào của tình trạng này để đảm bảo rằng các triệu chứng của bạn không trở nên tồi tệ hơn.

Tham khảo thêm:

Kết nối mạng xã hội:

Tìm kiếm Blog này

Tạp Chí Tâm Lý Học